One Planet EcoCenter

One Planet EcoCenter

2008 is het moment dat One Planet begint na te denken over het oude gebouw waarin zij werkt. Hoe kan dit afgedankte gebouw uit 1971 op een toplocatie aan het Amersfoortse Stationsplein een nieuwe leven krijgen? Want uit het oogpunt van duurzaamheid is hergebruik beter dan slopen en nieuwbouw.

Misschien op dezelfde manier als een oude scheepsromp die op de zeeboden ligt? Daar komen allerlei planten en zeedieren zich in en aan het karkas vestigen. Op een organische en ongestructureerde wijze wordt de scheepsromp gekoloniseerd door nieuwe levensvormen en functies. Zonder centraal gestuurd vooraf bedacht plan, je laat het gewoon gebeuren. Zo ging ook de baanbrekende Oostenrijkse architect Hundert Wasser te werk met zijn team van artiesten en metselaars. Tijdens zijn renovaties ontstond er iets kleurrijks en unieks, met krommem lijnen, bruisend door de diversiteit van nieuwe functies en vormen. Met kunstenaar Alex Kok maakt One Planet een speculatief beeld van Stationsplein 14-16 na zo’n ‘organische kolonisatie.’ Onze bedoeling was om een discussie op gang te brengen over een nieuwe toekomst voor het oud gebouw, en hiermee ook een impuls te geven aan de duurzame ontwikkeling van het Amersfoortse stationsplein.

Als One Planet de omwonenden uitnodigt om hun mening te geven, blijken ze zeer zo enthousiast over de One Planet-ideeën voor een EcoCenter als ‘groene poort naar De Berg’. Ze vragen ons om door te gaan met dit kleurrijke visitekaartje voor het stationsplein!

Als onderdeel van het plan, wilde One Planet een groene sky-bridge bouwen over de drukke weg van het station, waar bussen, taxis en auto’s in een gevaarlijke strijd zijn met voetgangers en fietsers. One Planet wilde in het gebouw een levendige mix van functies realiseren – wonen, werken, ontmoeten. Zo is het idee voor een One Planet EcoCenter begonnen, als organische buurt-centrum aan het stationsplein, met duurzaamheid als verbindend thema. Wij wilde iets maken: licht, kleurrijk, horeca, energie-neutraal, inspiratie voor duurzaamheid, informatiecentrum, plek voor kinderen en ouderen, biodiversiteit, city-farming enzovoort. Dit als tegenwicht voor de steriele gebouwen omheen, gemaakt door ontwikkelaars die enkel en alleen oog hadden voor een businesscase.

Terwijl de omwonenden en bezoekers enthousiast waren, reageerden ontwikkelaars en architecten zeer afwijzend op de One Planet ambitie. Volgens hen is het totaal onrealistisch, omdat het ‘te afwijkend is van hoe Nederland bouwt.’ Paul Heistein reist naar CAT in Wales en het Eden project in Cornwall om meer duurzaamheidsinspiratie op te doen. Vervolgens vraagt hij architect Tjerk Reijenga van Bear, gespecialiseerd in duurzaamheid, met een meer ‘realistisch’ ontwerp te komen.

One Planet beschouwt Reijenga’s ontwerp als technisch zeer competent (mooie atrium, passieve zonne-energie, natuurlijke luchtventilatie) maar qua vorm te lineair, hard en ‘doosachtig.’ Wij passen daarom zelf het ontwerp aan…

2012: One Planet heeft geen geld meer voor de verdere ontwikkeling EcoCenter en het project stopt. Reijenga was in China en kon zelf niet verder helpen. Amersfoortse architect Jan Poolen van Zeep vindt EcoCenter een leuk project en is bereid zonder betaling de SO (Schets Ontwerp) te maken. Dan ging One Planet samen met Jan Poolen naar verschillende oplossingen kijken…

De hulp van Jan Poolen was zeer welkom, toch was One Planet niet tevreden met de harde, strakke lijnen en vond de ‘glass and chrome’ sfeer te steriel (boven). One Planet wilde ook een veel diepere niveau van duurzaamheid in het ontwerp, met o.a. energie- en Voetafdruk berekeningen, integrale toepassing van WNF-One Planet Living principes, duurzame materialen enz. Hoewel wij geen ervaring met vastgoedontwikkeling hebben, heeft One Planet dan besloten om het project toch zelf te trekken en de architectuur en duurzaamheid zelf te bepalen. Wat wij nodig hadden was een investeerder, een bouwpartner and topklas duurzaamheid kennis.

In 2012 op een WNF-congres in Geneva over “Sustainable Cities and Communities” waarin de beste duurzaamheid kennis ter wereld was verzameld, heeft One Planet architect Bill Dunster van www.zedfactory.com te London ontmoet. Hier vonden we het duurzaamheid kennis waar One Planet naar zocht. Bill Dunster liet ons zien dat het EcoCenter ontwerp met een kleine kas en ‘maar’ 700-800 m2 zonnepanelen, qua duurzaamheid geen vooruitstrevend project was. Het was te vergelijken met een Duitse passiefhaus concept toegepast op een kantoorgebouw. Dus niet goed genoeg om aan de eisen voor WNF-klimaatneutraal te kunnen voldoen. Dat vergde voldoende overschot van lokaal opgewekte energie om over 30-40 jaar, de gehele renovatie qua carbon te compenseren. En dat zou betekenen; een kas over het geheel gebouw, met 1800 m2 zonnepanelen.

Met Bill Dunster als hoofdarchitect, is One Planet daarom met het vorige ontwerp EcoCenter gestopt, en overgegaan op een nieuw project en ontwerp; Business Garden. Business Garden heeft een veel hogere duurzaamheid ambitie dan EcoCenter, en is beschreven onder project Business Garden. (plaatje beneden.) Het nieuwe plan is inmiddels door de gemeente goedgekeurd, en warm ondersteund door omwonenden.