Groene Toolbox

Groene Toolbox

Nederland heeft 390 gemeentes. Sommigen hiervan zijn vooruitstrevend in duurzaamheid b.v. Heerhugowaard, anderen liggen ver achter. Men hoort vaker de laatste jaren ambities als ‘klimaatneutraal 2030’ maar je weet zeker dat deze doelen worden niet gehaald (behalve met creatief rekenen) omdat de gemeente zelf weinig idee heeft van de mondiale Voetafdruk of van wat klimaatneutraal echt betekent. Onder belangstelling van de media worden er veelvuldig duurzaamheidsmanifesten getekend en er is aandacht voor technische maatregelen als zonnepanelen, maar tegelijkertijd wordt er niets gedaan om de bevolking te stimuleren om bijvoorbeeld hun eetpatroon aan te passen en bewust om te gaan met het koopgedrag, wat letterlijk 100 keer meer effect op klimaat heeft. Alle maatregelen zijn goed, maar een integrale meting of beleid rondom de mondiale Voetafdruk ontbreekt. Bovendien kijkt de gemeente vaak alleen naar haar eigen gebouwen, maar niet naar de directe en indirecte CO2-uitstoot van de gemeente, haar medewerkers en haar inwoners als geheel. Hiermee blijft het gemeentelijk klimaatbeleid vaak een oppervlakkige en symbolische inspanning in naam van duurzaamheid. Terwijl de bevolking, de bedrijven en de totale CO2-uitstoot van de gemeente gewoon op de oude voet verdergaan. De gemeente heeft dus geen enkel greep op de werkelijke CO2-uitstoot. Een nieuw besef, een nieuw raamwerk en een nieuwe aanpak zijn nodig.

Daarom besloot One Planet in 2011, samen met de Universiteit Utrecht (het grootste kennisinstituut van Nederland op het gebied van duurzaamheid) plus enkele grote bedrijven die relaties hebben in alle gemeenten (Arcadis, DHV, Essent) en met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, te kijken of we samen een Groene Gereedschapskist konden bouwen. Die Gereedschapskist zou de ‘CO2 en Voetafdruk best practices’ onder de 390 Nederlandse gemeentes , bundelen, aangevuld met voorbeelden uit andere landen. Zodat de achterlopers een inhaalslag kunnen maken. Misschien zou Amersfoort niet als testcase kunnen dienen?

Professor Driessen van Utrecht Universiteit, plus enkele masterstudenten van de faculteit Sustainability, waren geïnteresseerd in deze ambitie van One Planet. Een van de  studenten – Jason Young – zou hier zelfs op promoveren. Als eerste stap onderzochten we welke duurzaamheidsmeetmethodes wereldwijd door steden worden gebruikt, en wat de beste zijn. Steden als Curitiba, Freiburg en Portland, bijvoorbeeld, hebben naam gemaakt met duurzaamheid. Maar hoe wordt dat gemeten?

One Planet stelt voor om, tenzij er een beter meetinstrument is, de Groene Gereedschapskist te baseren op twee onderdelen van ‘gedachtegoed’ van de Voetafdruk:

  • “Nut & Noodzaak van de Mondiale Voetafdruk” van Jan Juffermans van De Kleine Aarde in Boxtel
  • WNF One Planet Living, met een meting en transitieplan op de 10 bouwstenen van duurzaamheid. Dit wordt toegepast in, bijvoorbeeld, het nieuwe Masdar City in de Verenigde Arabische Emiraten.

Hiermee krijgt een gemeente stapsgewijs inzicht in haar Mondiale Voetafdruk. Alleen door de Voetafdruk te meten en beïnvloeden heeft een gemeente begrip, grip en sturing op haar ambitie “Klimaatneutraal.”

Wij hebben een opstartteam voor Groene Toolbox gevormd, bestaand uit Paul Heistein (One Planet = initiator),  Jason Young o.l.v. Prof. Driessen (Univ. Utrecht = onderzoek) en Ellenus Venema (beoogde projectleider voor One Planet.) Jason Young heeft zijn scriptie gemaakt, maar Ellenus, tot dusver als vrijwilliger betrokken, kreeg elders een fulltime baan. One Planet had geen geld of capaciteit om deze ambitie verder te trekken. Onze ambitie en overtuiging blijft nu in 2017 echter nog even relevant als in 2011. Gemeentes hebben een belangrijke rol in het terugdringen van de CO2-uitstoot. En de integrale en concrete aanpak van de Groene Toolbox kan hun inspanningen veel effectiever maken!